De dag waarop de haven van IJmuiden haar adem inhield: 'Thunder and Lightning, Scary and frightening'

IJmuiden zaterdag - Wat een extra feestelijke 1e Havendag had moeten worden, mede in verband met 150 jaar IJmuiden, veranderde zaterdag in een oefening in afwachten. Niet vanwege een calamiteit die zich daadwerkelijk voltrok, maar door alles wat voortdurend leek te kunnen gaan gebeuren.

Toen ik omstreeks 13:45 uur de Vissershaven langs de Trawlerkade binnen liep bleek het feestterrein nagenoeg uitgestorven. Gewapend met paraplu en foto equipment verplaatste ik me steeds een stukje verderop, maar druilerige regen maakte dat ik steeds weer moest schuilen, alleen al vanwege het feit dat foto-apparatuur nattigheid niet waardeert.

Gelukkig bood visrestaurant De Meerplaats redding, waar meer plaats was voor regenschuilers, laffaards zo u wilt,  en waar ik met mijn collega John en vriendin Silvia even neerstreek voor een cappuccino. We hoefden niet uit te vissen waar het op dat moment uitstekend vertoeven was... Om in vistermen te spreken: "De Meerplaats blijkt altijd de juiste graatmeter"

Buiten wachtten regenslachtoffers gelaten af wat Zeus -koning van het onweer- voor hen in petto had. Bliksemsnel schuilen en hopen dat niet de hele luifel naar de bliksem zou gaan...

Hoe anders staat het Havenfestival van voorgaande jaren nog altijd op mijn netvlies, toen de weersomstandigheden meestal zonnig waren en veel publiek er een veilige haven vond.

Het havenfestival speelde zich nu af onder een hemel die elk uur dreigender oogde, terwijl hitte, technische storingen en een opvallend rustige opkomst samen een decor vormden dat eerder aan een rampenoefening deed denken dan aan een zomers volksfeest.

Al vanaf de ochtend was het onweer onderwerp van gesprek. Weerswaarschuwingen volgden elkaar op en organisatoren hielden de lucht minstens zo nauwlettend in de gaten als het programma. Donkere wolken trokken langs de horizon, de wind draaide regelmatig en iedere verre donderslag leek de vraag op te roepen hoe lang het festival nog ongestoord zou kunnen doorgaan.

Tegelijkertijd hing de hitte als een deken over de haven. Asfalt straalde warmte uit, bezoekers zochten dus steeds een plek om te schuilen en velen hadden vermoedelijk besloten helemaal niet te komen. Waar andere jaren de kades vol stonden met nieuwsgierigen, -ik schreef het al- bleef nu opvallend veel ruimte over. De lege plekken vielen bijna net zo sterk op als de aanwezigen zelf.

Maar... een verwoede roker met een gezonde inborst trok toch belangstelling. Roken en gezondheid is een paradox, tenzij je paling rookt. Een vette peuk zeg maar, glad als een aal, waarbij de palingroker zorgt voor wat menigeen als een culinair hoogstandje beschouwt. Een pond paling, met een beetje geluk gaan er 3 a 4 in een pond. Heeft u het water al in de mond?

Alsof het weer nog niet genoeg onzekerheid bracht, ook zorgden storingen bij Rijkswaterstaat voor extra spanning op en rond het water. Bruggen en sluizen functioneerden niet zoals gepland, waardoor de doorstroming van de scheepvaart werd verstoord. Juist tijdens een evenement dat draait om alles wat een haven verbindt, stokte de beweging op momenten waarop niemand dat kon gebruiken. Gelukkig niet in IJmuiden, daar waren de schepen veilig aangemeerd.

Wie thuis bleef 'viste achter het net' Opgerolde netten achter onderstaand schip, dus hangmatten waren het 'net niet' 

Tijdens het Havenfestival IJmuiden is zorgorganisatie Odion [Odion] aanwezig met een eigen foodtruck langs de kade. Deze truck dient als een betekenisvolle werkplek waar mensen met een beperking professionele begeleiding krijgen en werkervaring opdoen. 

Naast journalist en fotograaf ben ik ook drummer en tekenaar Eric Coolen uit Haarlem vroeg me of ik wilde meedrummen op een cajon (een houten kistje met drumkabaal) Rond 16:00 uur was een optreden gepland van het Haarlemse Ampzing Genootschap. Voortdurend kwamen er echter ook nog stroomstoringen bij. Muziek viel stil, installaties schakelden uit en zo kreeg het festival iets ongemakkelijks. De stilte die toen over delen van het terrein viel, was opvallender dan welk optreden ook. Bezoekers keken niet naar de muzikanten, maar naar de lucht.

Toch ging het programma door. Vrijwilligers deden waarvoor zij waren gekomen, schippers bleven verhalen vertellen en ondernemers ontvingen de bezoekers die er wél waren. Het festival gaf zich niet gewonnen. Maar de gebruikelijke uitbundigheid maakte plaats voor iets anders: waakzaamheid.

Hieronder filmpje van het Ampzing Genootschap

Misschien was dat uiteindelijk wel het beeld van deze editie. Niet de schepen, de muziek of de marktkramen bepalen de herinnering, maar het voortdurende gevoel dat de dag ieder moment kon kantelen. Alsof de haven, gewend aan stormen, hoogwater en techniek die altijd moet blijven functioneren, zaterdag even liet zien hoe dun de lijn is tussen een geslaagd evenement en een dag die de geschiedenisboeken haalt om heel andere redenen.

De storm bleef grotendeels uit. De bliksem sloeg niet in als hoofdrolspeler. Maar zijn aanwezigheid was de hele dag voelbaar. Soms is de dreiging voldoende om een verhaal te schrijven. Zaterdag 27 juni 2026 schreef de haven dat verhaal zelf.

Hieronder foto's in willekeurige volgorde