IJmondse vrijwilligers oogsten 3500 boompjes om gratis uit te delen, ‘Dat noemen we ecofitness. Goed voor je lijf en voor de natuur!’

BEVERWIJK - Bomen maken honderden nakomelingen! Gedurende de winter zijn deze jonge bomen, struiken en stekken, zogenaamde zaailingen, door tientallen IJmondse vrijwilligers gered van plekken waar zij niet konden of mochten blijven staan. Afgelopen zaterdag, 28 februari, werden ze gratis uitgedeeld aan een ieder met voldoende ruimte en liefde voor de natuur om ze een tweede leven te geven.

Drijvende kracht achter Meer Bomen NU in Beverwijk en Heemskerk is Marijke Twisk-Verveer. Van november tot en met februari is Marijke met haar vrijwilligers in de weer geweest om deze zaailingen te oogsten, zowel in plantsoenen, als in parken en landgoederen zoals het Westerhoutpark, Park Overbos en Park Scheybeeck. Allemaal plekken waar de biodiversiteit verstoord dreigt te raken, de boompjes te donker staan of met teveel bij elkaar.

Eenmaal in de drie weken was zij, samen met steeds weer een groep enthousiaste vrijwilligers, bezig om al die jonge stuiken en boompjes te oogsten, te verzamelen en ‘in te kuilen’ in de bomenhub in het Westerhoutpark in Beverwijk, klaar voor de ‘uitdeeldag’.

De motivatie van Marijke om zich vast te bijten in natuur, milieu en duurzaamheid is terug te voeren is naar haar verleden, toen zij werkzaam was in het laboratorium van het AMC, waar zij zich bezighield met de vraag waarom mensen ziek worden. “Ik wilde altijd weten waarom mensen nou ziek worden,” vertelt ze. Gaandeweg groeide bij haar het inzicht dat veel klachten samenhangen met leefstijl en het gebrek aan verbinding met natuur en omgeving. “Mensen worden voor een heel groot deel ziek, omdat ze niet goed voor zichzelf zorgen. Natuurlijk, we kunnen voor ieder symptoom een medicijn ontwikkelen. Maar dat is niet de oplossing. Dat is dweilen met de kraan open. Er moet veel meer aandacht zijn voor het preventieve”

Deze overtuiging bracht haar ertoe het roer om te gooien en zich sterker te richten op preventie en bewustwording. Zo is zij al sinds 2022 Klimaatburgemeester van Uitgeest, in welke functie zij allerlei initiatieven op het gebied van natuur, milieu en duurzaamheid ontwikkelt en ondersteunt. Daarnaast is zij ook betrokken bij de collectieve moestuin in Uitgeest, en bijt ze zich dus vier maanden per jaar vast in Meer Bomen Nu, wat voor haar veel verder gaat dan alleen vergroening. “Door samen te stekken, bomen te redden en uit te delen, wil ik laten zien dat natuur, gezondheid en gemeenschapszin onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn”.

Inmiddels is het initiatief van Meer Bomen Nu in de IJmond dermate gegroeid dat het oogsten niet meer uitsluitend neerkomt op de circa 25 vrijwilligers. Zo werd er het afgelopen seizoen ook samengewerkt met team Groen & Doen van de Hartekampgroep, Scouting Elfregi Hellen Keller, Stadstuinderij Klein Hofland, Herenboeren Rorik en Bibliotheek IJmond Noord. En ook de gemeenten Beverwijk en Heemskerk dragen hun steentje bij, onder andere door het beschikbaar stellen van het stuk grond in het Westerhoutpark voor het creëren van de ‘bomenhub’ en ook het met elkaar afstemmen op welke plekken en in welke gebieden binnen de twee gemeenten kon worden geoogst.

Met maart op de kalender is het oogsten van de boompjes en struiken afgelopen, terwijl de natuur dan op z’n best is voor het (ver)planten van de jonge stekken. Vandaar dat de uitdeeldag dit weekend plaatsvond. Maar liefst zo’n 3500 zaailingen werden de afgelopen maanden geoogst door Marijke en haar team. Vijfendertighonderd zaailingen van alle mogelijke soorten, variërend van eiken, kastanjes, beuken en wilgen tot ook rozen en seringen. Allemaal vonden ze een weg naar een nieuwe plek om te groeien bij de honderden IJmonders die een stukje natuur voor de eigen tuin kwamen scoren.

Dat kon een specifiek dat ene notenboompje zijn of die hazelaar, maar soms ook een kruiwagen vol met allerlei soorten: “Ik ga over een paar weken verhuizen, dus ik kan wel wat struikjes gebruiken, want waar ik heen ga is helemaal niets!” 
Een ander was op zoek naar beuken; “Ik vind die afvalcontainers zo’n rot gezicht. Ik wil daar een beukenhaagje omheen maken”.

En soms liep er ook een ‘grootgebruiker’ tussen, zoals medewerkers van De Heemskerkse Golfclub die zo’n honderd zaailingen ophaalden voor ‘hun tuintje van 70 hectare’.

Rond de klok van half vijf waren de laatste zaailingen uitgedeeld. Nog een klein aantal resteerde. “Daar gaan we deze week nog even mee aan de gang. Die gebruiken we voor de takkenril rondom de bomenhub, waarmee die ook een natuurlijke afscheiding krijgt”, aldus Marijke die, nu er voorlopig een eind is gekomen aan de natuurwerkzaamheden van Meer Bomen Nu,  haar aandacht weer kan richten op de Milieutuin in Uitgeest en haar activiteiten als Klimaatburgemeester.

Meer Bomen Nu is inmiddels in heel Nederland een begrip. Tienduizenden vrijwilligers zijn in de periode van november tot en met februari bijna wekelijks in de weer om in perken, bermen, parken en landgoederen overtollige boompjes en struiken, zogenaamde zaailingen, te oogsten om die vervolgens, zo rond eind februari gratis uit te delen aan mensen die ze in hun tuin of erf een nieuw leven kunnen geven.

Het brein achter deze actie is Franke van der Laan (73), ecoloog met een heel  lange adem, een ongeremde motivatie daar waar het om de natuur gaat, en zowel fysiek als verbaal niet te stoppen.

IJmond360 sprak hem terwijl hij bezig was met het oogsten van zaailingen rond de Tolenburgplas in Hoofddorp.

Na jaren in de wetenschap en het bedrijfsleven merkte hij dat goede bedoelingen vaak bleven steken in plannen, rapporten en regels.

Wat begon met enkele tientallen vrijwilligers en een paar duizend boompjes per jaar, groeide gestaag. Het bleek een praktische manier om groen te onderhouden, samen met vrijwilligers, zonder dure aanplant. En daarmee werden steeds meer mensen bewust gemaakt van het belang van de natuur.

“Dat is de magie van het woord ‘gratis’ ”, aldus Franke. “Als je een lezing organiseert, komen er misschien tien mensen. Maar zeg je ‘gratis boompjes’, dan staan er honderden”.

Volgens Franke van der Laan is dat geen marketingtruc, maar een ingang tot bewustwording.

De echte doorbraak kwam in 2020, toen Urgenda (organisatie voor innovatie en duurzaamheid) het initiatief adopteerde.

Franke lacht. “Zaailingen uitsteken is fysiek werk. Ik noem het ecofitness. Je bent buiten, je beweegt, je gebruikt je hele lijf. Het is goed voor de natuur én voor je lichaam. En je spaart er een sportschoolabonnement mee uit.”